؛نگاهی به یک پروژه بزرگ/ دهکده گردشگری بوشهر و آزمون مديريت هماهنگ شهری

جنوب نیوز- اکبر توسلی: کلنگ احداث دهکده گردشگري بوشهر در بهمن ماه 1393 توسط مسئولان استاني به زمين زده شد. هدف از اجراي اين طرح، ايجاد يک مرکز تفريحي جدید براي شهروندان بوشهری و گردشگران با استفاده از ظرفيت مناطق ساحلي و دريا بوده و نهایتا فاز اول آن در انتهاي سال 1394 به بهرهبرداري رسيد.

کاربري هاي مختلفي از جمله آکواريوم شهر بوشهر در اين مجموعه تفريحي پيش بيني شده که در صورت تحقق و اجرای کامل آن، مي تواند جذابیت های گردشگری بوشهر خصوصا در بخش ساحلی را رونق ببخشد.

به طور حتم، مزاياي احداث اين طرح بر کسي پوشيده نيست، اما دغدغههاي به حقي درباره آن وجود دارد که با وحدت و همکاري مديران استاني و شهري به طور حتم مرتفع خواهد شد.

به برخی از این موارد در ادامه اشاره می شود:

1 مهمترين مساله در اجراي اين طرح به منظور جلوگيري از اتلاف هزينهها در سالي که از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامي به نام “اقتصاد مقاومتي، اقدام و عمل” ناميده شده، لزوم استفاده از همکاري مديران شهري بوشهر جهت پيشبرد هرچه بهتر این طرح و ارتقا خدمات رسانی آن می باشد. با توجه به احداث دهکده گردشگري در محدوده شهر بوشهر و در راستاي تحقق مديريت واحد شهري، لازم است که نظرات و دغدغههاي به حق مديران شهري نيز در اين پروژه مورد توجه قرار گيرد.

يکي از موارد پس از بهره برداري از طرح، هزينههاي نگهداري از مجموعه و نحوه خدمت رساني به گردشگران و شهروندان ميباشد که لازم است بدان توجه شود. علاوه بر نياز به پيش بيني اين امر در بودجههاي آتي، لازم است برنامهريزي عاجل در جهت وضعيت مديريت اين دهکده نيز صورت گيرد.

طبق بند 1 تبصره 36 لايحه پيشنهادي برنامه ششم توسعه که توسط دولت به مجلس شوراي اسلامي تقديم شده است، سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي موظف است اماکن تاريخي (به استثناء نفايس ملي) در اختيار خود را به شهرداريهاي با جمعيت بيش از ۱۰۰ هزار نفر جمعيت براي بهرهبرداري واگذار نمايد. اين شهرداريها موظفند نسبت به مديريت، مرمت، حفاظت و بهرهبرداري از اماکن مربوطه تحت نظارت سازمان مذبور اقدام نمايند.

علاوه بر اين در بند 1 تبصره 39 برنامه ششم که در مجلس آینده باید بررسی و تصویب شود، ذکر شده که در راستاي سياستهاي کلي ابلاغي اقتصاد مقاومتي و نظام اداري مبني بر جذب و استفاده از ظرفيتهاي مردمي در نظام اداري و منطقي نمودن اندازه دولت، به شهرداريهاي با جمعيت بالاي صد هزار نفر اجازه داده ميشود علاوه بر وظايف قانوني خود در زمينههاي زير با رعايت استانداردها و ضوابط ابلاغي از سوي دستگاههاي اجرايي مربوط اقدام نمايند. از آن جمله ساخت، توسعه، تجهيز، و اداره اماکن ورزشي، واحدها و مجتمعهاي خدماتي بهزيستي، مراکز فرهنگي و هنري، مدارس، پارکهاي جنگلي در حريم شهرها، اماکن گردشگري، مراکز درماني، اورژانس، فعاليتهاي مربوط به کاهش آسيبهاي اجتماعي، حفاظت، مرمت و اداره بناها و بافتهاي تاريخي و طبيعي، کنترل آلودگيهاي زيست محيطي است.

طبق ماده 173 برنامه پنجم توسعه نيز که سال پایانی اش را پشت سر می گذاریم، دولت به منظور دستيابي به مديريت هماهنگ و يکپارچه شهري ميتواند بخشي از وظايف خود را به شهرداريها واگذار نمايد.

لذا نگهداري از اماکن گردشگري از جمله وظايفي است که طبق قانون لازم است به شهرداريها واگذار شود.

2 تجربيات ايجاد دهکده هاي توريستي در ساير نقاط دنيا بويژه مناطق ساحلي (مانند دهکده هاي توريستي موجود در کشورهاي امارات و عمان) نشان ميدهد که اين کاربري، بايد در موقعيتي نسبت به شهر قرار گيرد که علاوه بر تامين دسترسي مناسب، در ترافيک ساير مناطق شهر اختلال ايجاد نکند. به طور طبيعي اين مناطق در حاشيه سواحل دريا ايجاد گرديده که به مراجعين امکان استفاده از فضاي ساحلي و دريا داده ميشود. کاربري هاي پيش بيني شده داخل دهکده نيز بگونه اي است که داراي مراکز و مجتمعهاي چند منظوره جهت برگزاري کنفرانس ها و همايش ها، سينما، سالن برگزاري کنسرت هاي موسيقي و ... ميباشد. علاوه بر اين، وجود شهربازي و امکانات تفريحي براي کودکان و حتي بزرگسالان، تفريحات آبي و وجود رستوران و هتل از ديگر کاربري هاي ايجاد شده در داخل دهکدههاي گردشگري است.

3 مساله قابل توجه ديگر، اثرات ايجاد هر کاربري در وضعيت تردد و ترافيک شهر مي باشد. به طور معمول در احداث هر طرح، يکي از ملزومات مستندات توجيهي آن، مطالعات عارضه سنجي (Impact Study) ترافيکي آن ميباشد. در اين مطالعه پيش بيني ميگردد که در اثر احداث طرح، چه ميزان سفر به اين کاربري جذب خواهد شد و آيا شبکه معابر اطراف آن، ظرفيت جابجايي اين ترافيک را خواهند داشت يا خير.

در اين راستا با استفاده از شبيه سازيهاي خرد و کلان نگر، اثر احداث اين طرح در شبکه معابر شهر بررسي شده و راهکارهاي حل مشکلات احتمالي آن، پيشنهاد ميگردد. علاوه بر اين، وضعيت دسترسيهاي کاربري به صورت خاص و حجم و فضاي مورد نياز پارکينگ آن مجموعه و نحوه خدمات دهي خطوط حمل و نقل عمومي شهر به آن نيز، مورد ارزيابي قرار ميگيرد.

با توجه به اينکه مديريت کليه موارد فوق از ترافيک شهر گرفته تا حمل و نقل همگاني در اختيار شهرداري شهر بوشهر مي باشد، لذا همکاري و هماهنگي در احداث، بهره برداري و نگهداري از اين مجموعه به طور حتم در پيشبرد طرح، تاثير بسزايي خواهد داشت.

4 با توجه به موقعيت اين دهکده در حاشيه معبر امام علي (ع) و ترافيک قابل توجه جذب شده به آن، اين امر در مغايرت با نقش و عملکرد اين معبر در شبکه معابر شهر بوشهر است. رده عملکردي جاده امام علی، شرياني درجه يک بوده که براساس آيين نامه طراحي راههاي شهري، وظيفه اصلي آن جابجايي هرچه سريعتر وسايل نقليه بوده و سرعت مجاز وسايل نقليه در آن، 70 تا 90 کيلومتر در ساعت ميباشد. لذا احداث دهکئده گردشگری در حاشيه اين معبر و ايجاد مسير دسترسي ورودي و خروجي به دهکده و به تبع آن پارک وسايل نقليه در حاشيه خیابان، سبب اختلال در حرکت و ايجاد گلوگاه ترافيکي در اين بزرگراه خواهد شد.

نمونه مشابه اين تجربه در شهر تهران اتفاق افتاده است. احداث مرکز تجاري- تفريحي کوروش در حاشيه بزرگراه شهيد ستاري، سبب اختلال شديد در ساعات اوج ترافيک و بويژه تعطيلات آخر هفته در سطح معابر منطقه و بزرگراه ميشود. اين امر سبب ميگردد که بخشي از نيروهاي پليس راهور منطقه طي ساعات متمادي مجبور به حضور فيزيکي در بزرگراه و سعي در برطرف نمودن گره ترافيک منطقه نمايند. در برخي ساعات، طول صف ايجاد شده در اثر اختلال ترافيک در این بزرگراه به بيش از 1.5 کيلومتر نيز مي رسد.

لذا موقعيت دهکده گردشگری در حاشيه بزرگراه امام علي و فاصله آن با ميدان شهيد مطهري که از ميادين پر تردد شهر و تلاقي خيابانهاي مطهري و طالقاني و آزادي ميباشد، اين نگراني را بوجود آورده که علاوه بر ايجاد اختلال در ترافيک معبر امام علي (ع) برای زمان های بحران، سبب ايجاد گره در عبور و مرور وسايل نقليه در ميدان شهيد مطهري نيز گردد. انتظار می رود برای این مهم چاره اندیشی شود.

5 از ديگر سوالات مطرح بويژه در موقعيت اين دهکده، اين است که آيا با توجه به موقعيت پارک ليان و زيرساخت هاي موجود در آن و مجاورتش با ساحل دريا، آيا بهتر نبود اين کاربري در پارک ليان ايجاد می شد؟ با توجه به ارزش زمين در مجاورت بزرگراه امام علي و مقايسه آن با قيمت زمين در مناطق جنوبي بوشهر و مجاورت آن با ساحل دريا، به طور حتم از نظر صرفه اقتصادي، احداث اين کاربري در پارک ليان توجيه بسيار بيشتري دارد. علاوه بر اين، با توجه به ابلاغ سياست هاي اقتصاد مقاومتي، اين اتفاق کمک به احيا و توسعه پارک ليان می کرد که با هزينه بيت المال ايجاد شده و امروز بهره برداری کاملی از آن صورت نمی گیرد.

6 از ديگر نگرانيهاي کارشناسان امر، خسارات احتمالي است که ميتواند به محيط زيست و اکولوژي منطقه وارد شود. با توجه به احداث طرح در حاشيه بزرگراه امام علي (ع) و ساحل دريا، خشک کردن دريا و ساحل سازي، به مراتب هزينههاي بسيار هنگفتي در مقايسه با ايجاد اسکلههاي تفريحي و استفاده از ساحل طبيعي دريا (مثل پارک لیان) دارد. علاوه بر اين، عمليات لايروبي در دست اقدام در اين دهکده نيز از ديگر نگراني هاي دلسوزان محيط زيست ميباشد که البته اخیرا به دلیل نداشتن مجوز فعلا متوقف شده، ولی مشخص نیست در آینده آیا ادامه می یابد یا خیر؟

لذا، انتظار به حق مردم از مسئولان استاني و شهري که به درايت و دورانديشي آنها اعتماد کامل دارند، همکاري و هماهنگي در پيشبرد اين پروژه عظيم بندر بوشهر، ميباشد.